Psychoterapia Tańcem i Ruchem

Psychoterapia Tańcem i Ruchem – Dance Movement Psychotherapy

fot. Paweł Gronowski

Czym jest DMT ?

Psychoterapia Tańcem i Ruchem (ang. DMT – Dance Movement Therapy lub DMP – Dance Movement Psychotherapy*), podobnie jak inne nurty psychoterapii, opiera się na świadomym i zamierzonym zastosowaniu uznanych zasad psychoterapii, metod klinicznych i postaw interpersonalnych w celu pomagania ludziom w zmianie ich zachowań, procesów poznawczych, sposobu przeżywania emocji i/lub innych cech osobowych w kierunku, który korzystający z terapii uważają za pożądany (Prochaska i Norcross, 2006).
Psychoterapia Tańcem i Ruchem jest metodą psychoterapeutyczną, która wykorzystuje taniec i ruch
jako proces integracji osoby w sferze emocjonalnej, poznawczej, fizycznej i społecznej.

Na czym bazuje DMT?

Bazuje ona na założeniu, że ruch osoby odzwierciedla indywidualny sposób myślenia i przeżywania emocji. Zdrowie człowieka odzwierciedla się w integracji psychiki i ciała, a zaburzenie w rozdzieleniu tej integracji i somatyzacji problemów psychicznych. Podstawowe założenie psychoterapii, którym jest integracja jednostki, znajduje wyraz w: zmianach wewnątrzpsychicznych, rozwiązaniu konfliktów, realizacji potencjału jednostki, zdolności zaspokajania potrzeb, nawiązywaniu znaczących społecznych związków oraz uwolnieniu zdolności do żywotności i odprężania się.

Relacja terapeutyczna

Podstawą psychoterapii tańcem i ruchem i bardzo istotnym czynnikiem leczącym, wspólnym dla
większości nurtów psychoterapeutycznych, jest relacja pomiędzy pacjentem a terapeutą (relacja
terapeutyczna) budowana w bezpieczny sposób podczas procesu terapii, oparta na empatii, akceptacji,
zaufaniu i autentycznej obecności. DMP umożliwia nawiązanie relacji na dwóch poziomach:
werbalnym i niewerbalnym – drogą interakcji ruchowych.

Ruch w procesie psychoterapii

To co jest specyficzne w DMP, to wykorzystanie podczas psychoterapii ruchu, poprzez który człowiek
może zaangażować się w kreatywny proces prowadzący do osobistej integracji i rozwoju. Dzięki
włączeniu do psychoterapii elementów ukierunkowanych na doświadczanie i czucie, wewnętrzny
świat osoby może stać się bardziej zrozumiały, a relacja między pacjentem a terapeutą pełniejsza. Tym,
co wyróżnia Psychoterapię Tańcem i Ruchem spośród innych form psychoterapii zorientowanych na działanie, jest wykorzystanie procesu twórczego, metafory ruchowej oraz analizy i obserwacji ruchu.

Ciało i umysł

Psychoterapia tańcem i ruchem opiera się na założeniu, że „ciało i umysł pozostają ze sobą w stałej
wzajemnej interakcji” (Schoop i Mitchell, 1974), w ciele człowieka zawarta jest jego historia, a jego
osobowość i stan emocjonalny wyrażają się poprzez postawę ciała i ruch. Dlatego też zmiana na
poziomie ruchu (rozwijanie świadomości ciała, zmiana schematów ruchowych) może mieć wpływ na całościowe funkcjonowanie człowieka.

Ruch rozumiany bardzo szeroko

Kluczowe dla DMP jest wspieranie pacjenta w dostrzeganiu i rozwijaniu spójności miedzy myślami,
emocjami, wrażeniami z ciała i działaniem. Ruch może sprzyjać ujawnianiu się tych doświadczeń i
może stać się dla nich formą wyrazu. Ruch jest pojmowany przez psychoterapeutów DMP bardzo
szeroko. Mieszczą się w nim zarówno postawa ciała, gest, oddech, naturalny, spontaniczny ruch,
taniec improwizowany, bezruch, jak i różnego rodzaju sekwencje ruchowe i taneczne.

Ruch i aspekt cielesny w procesie psychoterapii

Włączenie szeroko pojętego ruchu i aspektu cielesnego w proces psychoterapii pozwala na poznanie
reakcji ciała i otworzenie się na płynące z niego odczucia. Może być sposobem na głębsze
zrozumienie samego siebie.  Pozwala również zwiększyć dostęp do pełniejszego odczuwania i
wyrażania emocji, a także wykorzystania swoich możliwości. Ruch pomaga przygotować się do
nazywania trudnych emocji. Daje również dostęp do nieświadomych uczuć, które – choć często wyparte –
wciąż istnieją w ciele. Ruch pobudza wyobraźnię, umożliwia tworzenie i przeżywanie nowych
doświadczeń.

Ruch i słowo

Ruch i słowo – niewerbalne i werbalne interwencje w Psychoterapii Tańcem i Ruchem – są równie
istotne. Uzupełniają się wzajemnie. Stosuje się je w różnym zakresie w zależności od potrzeb i
gotowości konkretnego pacjenta. Zwykle w trakcie sesji ruch przeplata się z omawianiem
pojawiających się w związku z nim treści. Terapeuta swoimi pytaniami czy interpretacjami pomaga
pogłębić ich zrozumienie. Może też angażować się w ruch razem z pacjentem i oprócz reakcji
słownych proponować doświadczenia ruchowe.  Terapeuta często porusza się, aby wspierać, odzwierciedlać i rozwijać ruch pacjenta. Uważny terapeuta zawsze dostosowuje sposób bycia z
pacjentem do aktualnej sytuacji.
Pamiętajmy, że kanał ruchowy jest naszym pierwszym systemem komunikacji (porozumiewania się) i
wykształca się już w wieku niemowlęcym, dlatego też ciało jest bardzo autentycznym i często
szybszym „portalem” dostępu do treści emocjonalnych.

Psychoterapia DMT obejmuje teorię, metody i wiedzę na temat jednostki i grupy oraz prace na temat komunikacji niewerbalnej, psychologii rozwojowej i rozwojowego ruchu ciała oraz analizy ruchu. W Psychoterapii Tańcem pacjent staje się świadomy tego, jak emocje i doświadczenia ciała są ze sobą połączone.

Poprzez wolne skojarzenia ze słowami, jakie ruch może dostarczać wyobraźni, może je analizować w
rozumieniu psychologicznym.
Celem Psychoterapii Tańcem i Ruchem nie jest taniec sam w sobie, lecz dojście do uczuć, które nie
mogą być zwerbalizowane. Nie ma w niej dokładnych wskazówek dotyczących ruchu, czy nauki
sekwencji ruchowych.
Terapia Tańcem i Ruchem jako osobna profesja powstała około 1940 roku na terenie Stanów
Zjednoczonych.
Psychoterapia Tańcem jest stosowana w formie zarówno indywidualnej jak i małżeńskiej, rodzinnej i
grupowej. Może być skuteczna w służbie zdrowia, edukacji, praktyce prywatnej, domach opieki
społecznej, programach profilaktycznych i prewencyjnych. Jest adresowana zarówno do dzieci i
młodzieży, jak i osób dorosłych.

Z PSYCHOTERAPII TAŃCEM NAJPEŁNIEJ SKORZYSTAJĄ OSOBY, KTÓRE:

  • nie mają możliwości werbalizowania swoich uczuć i potrzeb w pełnym zakresie,
  • nie mają możliwości porozumiewania się za pomocą języka w pełny sposób,
  • zwykle unikają wyrażania uczuć albo wyrażają swe emocje używając nieadekwatnych słów,
  • doświadczają uczuć czy przeżyć w sposób tak przytłaczający, że wyrażanie ich słowami staje
    się niemożliwe,
  • swoje problemy odzwierciedlają w sylwetce ciała, w trudnościach w poruszaniu się, swobodnym
    ruchu,
  • doświadczają stałego napięcia czy zablokowania pewnych części ciała – co może występować
    zarówno w nadpobudliwości psychoruchowej jak i zaburzeniach lękowych i depresyjnych,
  • mają kłopoty związane z zaburzonym obrazem własnego ciała charakterystycznym w
    zaburzeniach odżywiania,
  • doświadczają niemożności bliskości, kontaktów fizycznych czy zaufania – objawy obecne w
    zaburzeniach osobowości czy u Dorosłych Dzieci Alkoholików,
  • doświadczają trudności emocjonalnych, wewnętrznych konfliktów czy dużego stresu,
  • chcą poprawić osobiste umiejętności w porozumiewaniu się, odkrywaniu swego wnętrza lub
    samozrozumienia.

ZOBACZ TAKŻE FILM „SŁUCHAJĄC GŁOSU CIAŁA”, KTÓRY POLSKIE STOWARZYSZENIE PSYCHOTERAPII TAŃCEM I RUCHEM STWORZYŁO, ABY PRZYBLIŻYC METODĘ I ZASTOSOWANIA TERAPII TAŃCEM I RUCHEM.**
http://www.stowarzyszeniedmt.pl/pl/aktualnosci/23-zobacz-film-sluchajac-glosu-ciala

Źródło tekstów do artykułu – strony:
http://www.stowarzyszeniedmt.pl/pl/definicje
http://www.instytutdmt.pl/pl/co-to-jest-dmtdmp/4,10,8

* Druga nazwa jest młodsza i obowiązująca, natomiast pierwsza – to nazwa pierwotna, częściej spotykana w piśmiennictwie ze względu na wieloletnią tradycję.

* Film objęty jest prawami autorskimi. Kopiowanie, wykorzystywanie do celów zarobkowych oraz rozpowszechnianie
filmu lub jego fragmentów bez odniesienia do strony Polskiego Stowarzyszenia Psychoterapii Tańcem i Ruchem jest
prawnie ZABRONIONE.